मुंबई: मुंबई मेट्रो प्रशासनानं दिव्यांग प्रवाशांसाठी 25 टक्के सवलतीची घोषणा केली… पण अटी पाहताच दिव्यांग प्रवाशांनी अक्षरशः डोक्यावर हात मारला. कारण ही सवलत फक्त आयफोन वापरणाऱ्यांसाठी उपलब्ध! अँड्रॉइडवर—ज्यावर बहुसंख्य, आर्थिकदृष्ट्या संघर्ष करणारे दिव्यांग अवलंबून—सुविधा अजूनही अडकलेली. त्यामुळे दिलासा मिळण्याऐवजी ही घोषणा दिव्यांग प्रवाशांची उघड थट्टा ठरत असल्याचा संताप व्यक्त होत आहे.
“सवलत दिलीत, पण फक्त आयफोनवर! आयफोन म्हणजे श्रीमंतांचा फोन—त्याची किंमत लाखावर. मग गरीब, मध्यमवर्गीय, प्रत्यक्ष संघर्ष करणारे दिव्यांग काय करणार? मेट्रो प्रशासनाचा नेमका हेतू काय?” असा थेट सवाल वरिष्ठ पत्रकार आणि दिव्यांग कार्यकर्ते दिपक कैतके यांनी उपस्थित केला.
मुंबई मेट्रो रेल कॉर्पोरेशनने (MMRC) 23 नोव्हेंबरपासून दिव्यांग प्रमाणपत्रधारकांना 25% सवलत लागू केली. ती MetroConnect-3 अॅपमधून सक्रिय होते. पण MMRCच्या जनसंपर्क अधिकारी वैदेही मोरे यांच्या मते—सुविधा सध्या फक्त iOS (Apple) वर उपलब्ध आहे; अँड्रॉइड अपडेट अद्याप Google Play Storeवर मंजुरीच्या प्रतीक्षेत. म्हणजे बहुसंख्य दिव्यांग प्रवासी—लाभापासून वंचित, त्रासात, आणि प्रतीक्षेत.
“दिव्यांगांची आर्थिक वास्तवता प्रशासनाला मुळीच ठाऊक नाही का? आधी तांत्रिक अडचणी सोडवा… मग घोषणा करा,” अशी कैतके यांची तीव्र प्रतिक्रिया. त्यांच्यानुसार, मेट्रो स्थानके व गाड्यांतील रॅम्प, ब्रेल साइनेज, ध्वनी सूचना, प्राधान्य प्रवेश अशा सुविधा आजही अपुऱ्या आहेत. अनेकांना प्रवासासाठी मदतनीसाची गरज लागते. “अशा परिस्थितीत 25 टक्के नव्हे, तर 100% सवलतच हवी,” असे ते म्हणतात.
या प्रकरणात केंद्रीय सामाजिक न्याय राज्यमंत्री रामदास आठवले यांनीही हस्तक्षेप केला असून, मुख्यमंत्र्यांना पत्र लिहून दिव्यांग प्रवाशांना पूर्णपणे मोफत मेट्रो प्रवास देण्याची मागणी केली आहे.
घोषणा झाली, अभिनंदनाचे संदेश फिरले… पण प्रत्यक्ष लाभ? फक्त आयफोनवाल्यांना. बाकीचा दिव्यांग समाज—वाट बघत, प्रश्न विचारत, आणि समान वागणुकीची अपेक्षा करत.
कारण दिव्यांगांच्या हक्काचा प्रश्न हा तंत्रज्ञानाचा नाही—संवेदनशीलतेचा आहे.
