नीट परीक्षा आणि विद्यार्थ्यांवरील कथित पोलिस कारवाईच्या मुद्द्यावर उद्धव-राज एकत्र; ‘तिरंग्याखाली या’चे आवाहन

मुंबई : महाराष्ट्राच्या राजकारणात अनेक वर्षांनंतर पुन्हा एकदा उद्धव ठाकरे आणि राज ठाकरे एका व्यासपीठावर आले असून, २६ जुलै रोजी मुंबईत आयोजित करण्यात आलेला संयुक्त मोर्चा सध्या राजकीय चर्चेचा विषय ठरला आहे. या मोर्च्याचा केंद्रबिंदू नीट परीक्षा, परीक्षा व्यवस्थेवरील प्रश्न आणि विद्यार्थ्यांवरील कथित पोलिस कारवाई हा असला, तरी त्यातून विरोधी राजकारणातील नव्या समन्वयाचे संकेत मिळतात का, याबाबत राजकीय वर्तुळात चर्चा सुरू झाली आहे.

शिवाजी पार्क ते प्रभादेवी येथील सिद्धिविनायक मंदिर असा हा मोर्चा काढण्यात येणार आहे. कोणताही पक्षीय झेंडा न आणता केवळ राष्ट्रध्वज हाती घेऊन सहभागी व्हावे, असे आवाहन मनसे अध्यक्ष राज ठाकरे यांनी संयुक्त पत्रकार परिषदेत केले. या भूमिकेमुळे आंदोलनाला पक्षीय चौकटीबाहेर व्यापक स्वरूप देण्याचा प्रयत्न असल्याचे अनेक राजकीय निरीक्षकांचे मत आहे.

राज ठाकरे यांनी विद्यार्थ्यांवरील कथित पोलिस कारवाईवर तीव्र आक्षेप घेत परीक्षा व्यवस्थेतील वारंवार निर्माण होणाऱ्या वादांमुळे विद्यार्थ्यांचा विश्वास डळमळीत होत असल्याचा दावा केला. त्यांनी परीक्षा प्रणालीत व्यापक सुधारणांची गरज व्यक्त करत केंद्र सरकारच्या भूमिकेवरही टीका केली. तसेच विविध आंदोलनांच्या संदर्भाने सरकारवर दडपशाहीचा आरोपही केला.

शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षप्रमुख उद्धव ठाकरे यांनी हा संघर्ष केवळ नीट परीक्षेपुरता मर्यादित नसून विद्यार्थ्यांमध्ये आणि नागरिकांमध्ये वाढत चाललेल्या असंतोषाचे प्रतीक असल्याचे सांगितले. विद्यार्थ्यांशी संवाद साधण्याऐवजी दडपशाहीचा मार्ग स्वीकारल्याचा आरोप त्यांनी केला. आंदोलनात काही संशयास्पद व्यक्तींना घुसवून वातावरण बिघडविण्याचा प्रयत्न होत असल्याचाही आरोप करत त्याची चौकशी करण्याची मागणी त्यांनी केली.

आंदोलनापलीकडील राजकीय संदेश?

या मोर्च्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे तो केवळ एका घटनेविरोधातील निषेधापुरता मर्यादित न राहता परीक्षा व्यवस्थेची विश्वासार्हता, विद्यार्थ्यांचे भविष्य आणि लोकशाहीतील आंदोलनाच्या अधिकाराशी संबंधित व्यापक प्रश्न उपस्थित करण्याचा प्रयत्न असल्याचे दिसते. त्यामुळे हा मोर्चा विरोधकांच्या राजकीय एकजुटीचा संदेश देण्याचाही प्रयत्न म्हणून पाहिला जात आहे.

राजकीय विश्लेषकांच्या मते, उद्धव ठाकरे आणि राज ठाकरे यांचे एका मंचावर येणे हे स्वतःमध्येच महत्त्वाचे राजकीय प्रतीक आहे. विशेषतः मुंबई आणि मुंबई महानगर प्रदेशातील मराठी मतदार, तरुण आणि शहरी मध्यमवर्ग यांच्यापर्यंत संयुक्त संदेश पोहोचविण्याचा प्रयत्न म्हणूनही या घडामोडीकडे पाहिले जात आहे.

मोर्च्यातील प्रतिसादावर नजर

२६ जुलैच्या मोर्चात विद्यार्थी, पालक आणि सर्वसामान्य नागरिक किती संख्येने सहभागी होतात, याकडे राजकीय पक्षांसह निरीक्षकांचेही लक्ष लागले आहे. अपेक्षित प्रतिसाद मिळाल्यास विरोधी पक्षांच्या भूमिकेला बळ मिळू शकते. उलट प्रतिसाद मर्यादित राहिल्यास या आंदोलनाच्या प्रभावाबाबत वेगवेगळे राजकीय अर्थ लावले जाऊ शकतात.

राजकीय निष्कर्ष

विद्यार्थ्यांच्या प्रश्नावर आयोजित करण्यात आलेला हा मोर्चा आगामी काळात केवळ आंदोलन म्हणून नव्हे, तर विरोधी पक्षांतील समन्वय, ठाकरे बंधूंच्या राजकीय समीकरणांतील बदल आणि महाराष्ट्रातील विरोधी राजकारणाच्या पुढील दिशेच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचा ठरू शकतो. मात्र, या एकजुटीचे प्रत्यक्ष राजकीय परिणाम काय होतात, याचे उत्तर मोर्च्याला मिळणारा प्रतिसाद आणि त्यानंतरच्या घडामोडींमधूनच स्पष्ट होईल.