आंतरराष्ट्रीय महिला दिनाच्या पार्श्वभूमीवर एअरबीएनबीने भारतातील महिला होस्ट आणि महिला प्रवाशांच्या वाढत्या सहभागावर प्रकाश टाकणारा २०२५ चा ट्रेंड अहवाल सादर केला आहे. या अहवालानुसार भारतातील जवळपास ३० टक्के एअरबीएनबी होस्ट महिला आहेत, तर भारतातील ३५ टक्के ‘गेस्ट फेव्हरेट’ लिस्टिंग महिला होस्टद्वारे व्यवस्थापित केली जातात. यावरून महिला होस्टच्या उत्कृष्ट पाहुणचारकौशल्याची आणि व्यवस्थापनक्षमतेची प्रचिती येते.
‘गिव्ह टू गेन’ या संकल्पनेला अनुसरून एअरबीएनबी महिलांनी होस्टिंग आणि प्रवासाद्वारे समुदाय बळकट करण्यातील त्यांच्या महत्त्वपूर्ण भूमिकेची दखल घेतली आहे. महिला होस्ट आपल्या घरातून स्थानिक संस्कृती आणि अनुभवांची देवाणघेवाण करत असताना स्वतःसाठी तसेच आपल्या समुदायासाठी आर्थिक संधी निर्माण करत आहेत.
एअरबीएनबीचे भारत आणि आग्नेय आशियासाठीचे देशप्रमुख अमनप्रीत सिंग बाजाज म्हणाले,
“महिला होस्ट केवळ यशस्वी व्यवसाय उभे करत नाहीत, तर स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही चालना देतात. जेव्हा महिला आपली घरे, कौशल्ये आणि कथा शेअर करतात, तेव्हा त्या स्वतःसोबत इतरांनाही संधी निर्माण करून देतात. पाहुणेही स्थानिक उदरनिर्वाहाला हातभार लावतात. जेव्हा महिला प्रगती करतात तेव्हा संपूर्ण समुदाय पुढे जातो.”
होस्टिंगपुरते मर्यादित न राहता भारतीय महिला प्रवासी एअरबीएनबीवरील प्रवासाच्या नव्या प्रवृत्तीही ठरवत आहेत. ड्युओ ट्रॅव्हल (दोघांचा प्रवास) हा सर्वाधिक लोकप्रिय प्रकार असून त्यानंतर लहान समूह प्रवास महिलांमध्ये पसंतीस उतरला आहे.
२०२५ मध्ये भारतीय महिला प्रवाशांनी सर्वाधिक शोधलेली देशांतर्गत ठिकाणे अशी आहेत: उत्तरी गोवा, बेंगळुरू, गुरुग्राम, दक्षिण गोवा, पुणे.
तर आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खालील शहरांना सर्वाधिक पसंती मिळाली: दुबई, लंडन, बँकॉक, पॅरिस, रोम, उबूद, आम्सटरडॅम, टोकियो.
पारंपरिक पर्यटनस्थळांपलीकडेही महिला प्रवासी सांस्कृतिक, नैसर्गिक आणि अनुभवप्रधान ठिकाणांकडे वळताना दिसत आहेत. कर्नाटकातील दक्षिण कन्नड आणि उत्तर प्रदेशातील मथुरा येथे एअरबीएनबी बुकिंगमध्ये सुमारे ५० टक्के वार्षिक वाढ नोंदवली गेली.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर जॉर्जियातील काझबेगी येथे एअरबीएनबी बुकिंगमध्ये १०० टक्क्यांपेक्षा अधिक वाढ झाली आहे.
ही आकडेवारी दर्शवते की महिला प्रवासी अधिक जाणिवपूर्वक, अनुभवकेंद्रित आणि स्थानिक समुदायांना हातभार लावणारे प्रवास निवडत आहेत. यामुळे वैयक्तिक आठवणींसोबतच शाश्वत पर्यटनालाही चालना मिळत आहे.
एअरबीएनबीने गोव्यात सुरू केलेल्या एअरबीएनबी आंत्रप्रुनरशिप अकादमीसारख्या उपक्रमांद्वारे पर्यटन परिसंस्थेला बळकटी देण्याचे कामही सुरू केले आहे. भारतातील हा पहिलाच असा उपक्रम असून इच्छुक होमस्टे उद्योजकांना पाहुणचारकौशल्य, व्यवसाय व्यवस्थापन आणि शाश्वत होस्टिंगचे प्रशिक्षण दिले जाते. या कार्यक्रमाचा विशेष भर महिलांना सक्षम बनवणे आणि ग्रामीण समुदायांना आर्थिक आधार देणे हा आहे.
उत्तराखंडमधील एअरबीएनबी होस्ट बबिता यांनी आपला अनुभव सांगताना म्हटले, “एअरबीएनबी अकादमीचे प्रशिक्षण घेण्यापूर्वी आम्ही होमस्टे चालवत होतो, पण ते कसे व्यवस्थित चालवायचे हे माहित नव्हते. एअरबीएनबीने आम्हाला नोंदणीपासून पाहुणचारापर्यंत सर्व शिकवले. त्यामुळे माझा आत्मविश्वास वाढला आणि छोट्या कल्पनेचे शाश्वत उपजीविकेत रूपांतर झाले.”
या आंतरराष्ट्रीय महिला दिनानिमित्त एअरबीएनबीने महिलांसाठी अधिक समावेशक आणि परिणामकारक संधी निर्माण करण्याच्या आपल्या बांधिलकीचा पुनरुच्चार केला आहे. होस्टिंग आणि प्रवासाच्या माध्यमातून भारतीय महिला स्थानिक अर्थव्यवस्थेला चालना देत असून पर्यटन क्षेत्र अधिक वैविध्यपूर्ण, टिकाऊ आणि सक्षम बनत आहे.
