गांधी जयंतीला SIR आणि निवडणूक आयोगाविरोधात आंदोलनाची हाक; पोलिसांकडून पर्यायी स्थळाचा सल्ला, तरी शिवाजी पार्कवरच आंदोलन करण्याची भूमिका
मुंबई — विशेष सखोल पुनरीक्षण अर्थात Special Intensive Revision (SIR) आणि निवडणूक आयोगाच्या कार्यपद्धतीविरोधात गांधी जयंतीच्या दिवशी, 2 ऑक्टोबरला मुंबईतील शिवाजी पार्क येथे आंदोलन करण्याचा निर्धार कॉकरोच जनता पार्टीने (CJP) व्यक्त केला आहे. मुंबई पोलिसांनी या आंदोलनाला परवानगी नाकारून पर्यायी जागेसाठी अर्ज करण्याचा सल्ला दिला असतानाही शिवाजी पार्कवरच आंदोलन करण्याची भूमिका CJPचे संस्थापक अभिजीत दीपके यांनी घेतली असून, अडविल्यास ‘जेल भरो’ आंदोलन करण्याचा इशाराही दिला आहे. मुंबई प्रेस क्लबमध्ये गुरुवारी झालेल्या पत्रकार परिषदेत दीपके यांनी आंदोलनाची भूमिका आणि पुढील कार्यक्रम मांडला. शिवाजी पार्क येथून सुरू होणारे आंदोलन पुढे देशातील विविध शहरांमध्ये नेण्याचा मानस त्यांनी व्यक्त केला. मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्यासह मतदार याद्यांच्या SIR प्रक्रियेबाबत CJPने विविध मागण्या केल्या आहेत. दीपके यांनी आंदोलन अहिंसक असेल असे सांगत सहभागी नागरिकांना पक्षीय झेंड्यांऐवजी राष्ट्रध्वज घेऊन येण्याचे आवाहन केले आहे. आंदोलनाला परवानगी नसतानाही नियोजित कार्यक्रम पुढे नेण्याची भूमिका घेतल्याने शुक्रवारी शिवाजी पार्क परिसरात पोलिस प्रशासन काय भूमिका घेते, याकडे लक्ष लागले आहे.
पोलिसांनी परवानगी का नाकारली?
शिवाजी पार्क पोलिस ठाण्याने दिलेल्या माहितीनुसार, विद्यमान उच्च न्यायालयीन निर्देश आणि राज्य सरकारच्या मार्गदर्शक तत्त्वांच्या पार्श्वभूमीवर मैदानावरील सार्वजनिक कार्यक्रमाला परवानगी देण्याचा अधिकार पोलिसांकडे नसल्याचे आयोजकांना कळविण्यात आले. त्याशिवाय मैदानाच्या वापरासाठी आवश्यक बृहन्मुंबई महानगरपालिकेची परवानगी अर्जासोबत नसल्याचे, शिवाजी पार्क परिसर silence zone असल्याचे आणि मोठ्या गर्दीमुळे वाहतूक तसेच परिसरातील रुग्णालयांकडे जाणाऱ्या आपत्कालीन वाहनांच्या हालचालींवर परिणाम होऊ शकतो, अशी कारणे पोलिसांनी नमूद केली आहेत. आयोजकांनी मुंबईतील अन्य जागेसाठी नव्याने अर्ज केल्यास तो नियमांनुसार विचारात घेतला जाईल, असेही पोलिसांनी सांगितले आहे.
मात्र पोलिसांचा निर्णय CJPने मान्य केलेला नाही. दीपके यांनी लोकशाहीतील आंदोलनाच्या अधिकाराचा मुद्दा उपस्थित करत शिवाजी पार्कवरच आंदोलन करण्याची भूमिका घेतली आहे. अटक झाली तरी आंदोलनातून माघार घेणार नसल्याचे सांगत त्यांनी ‘जेल भरो’चा इशारा दिला. ही CJP आणि दीपके यांची भूमिका आहे; आंदोलन करण्याचा अधिकार आणि विशिष्ट सार्वजनिक मैदानाचा वापर करण्यासाठी आवश्यक वैधानिक परवानग्या हे स्वतंत्र मुद्दे असल्याने प्रत्यक्ष परिस्थिती प्रशासनाच्या पुढील निर्णयावर अवलंबून राहणार आहे.
आंदोलनाचा मुख्य मुद्दा निवडणूक आयोगाची कार्यपद्धती आणि मतदार याद्यांचे SIR आहे. CJPने मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली असून 2025 ची मतदार यादी कायम ठेवण्यासह निवडणूक आयुक्तांच्या नियुक्ती प्रक्रियेत बदल करण्याच्या मागण्याही मांडल्या आहेत. SIR संदर्भातील कथित अनियमिततेबाबत CJP आणि विरोधी पक्षांकडून आरोप केले जात आहेत. निवडणूक आयोगाने मात्र आपल्या निर्णयांना कायदेशीर आधार असल्याचे सांगितले असून, आयोगातील मतभिन्नता ही संस्थात्मक विचारविनिमयाचा सामान्य भाग असल्याची भूमिका मांडली आहे. CJPने मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याची आणि त्यांच्या कारभाराची चौकशी करण्याची मागणी केली आहे. त्याचबरोबर SIR प्रक्रिया थांबवून 2025 च्या मतदार यादीच्या आधारे आगामी निवडणुका घेण्याची तसेच निवडणूक आयुक्तांच्या नियुक्तीची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक करण्याची मागणी केली आहे.
आता लक्ष शिवाजी पार्ककडे
आंदोलनासाठी औपचारिक परवानगी नसतानाही शिवाजी पार्कवर जाण्याचा CJPचा निर्धार आणि अडविल्यास ‘जेल भरो’ची घोषणा यामुळे गांधी जयंतीच्या दिवशी शिवाजी पार्क परिसराकडे लक्ष लागले आहे. विशेष म्हणजे 29 सप्टेंबरलाच CJPच्या काही कार्यकर्त्यांना शिवाजी पार्क परिसरात आंदोलनाला विरोध करणाऱ्या एका गटाने जाब विचारल्याची घटना घडली होती. त्यामुळे प्रत्यक्ष आंदोलनाच्या वेळी पोलिस प्रशासन गर्दी, वाहतूक आणि कायदा-सुव्यवस्था कशी हाताळते, हेही महत्त्वाचे ठरणार आहे.
