महानगर आयुक्त डॉ. संजय मुखर्जी यांची जागतिक आर्थिक मंचाच्या नेतृत्वासोबत धोरणात्मक चर्चा; ‘Mumbai in Minutes’ आणि ‘Mumbai 3.0’ दृष्टीकोनाला आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विशेष प्रतिसाद  

मुंबई : मुंबई महानगर प्रदेशातील वेगाने होत असलेल्या शहरी परिवर्तनाला तसेच महाराष्ट्राच्या वाढत्या पायाभूत सुविधा आणि महानगरी विकास नेतृत्वाला महत्त्वपूर्ण जागतिक मान्यता मिळाली आहे. मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरणाला (MMRDA) स्वित्झर्लंडमधील बर्न येथे आयोजित करण्यात आलेल्या प्रतिष्ठित World Economic Forum (WEF)-संलग्न Davos Baukultur Alliance Annual Meeting 2026 मध्ये सहभागी होण्यासाठी विशेष निमंत्रण देण्यात आले होते. जगप्रसिद्ध Zentrum Paul Klee येथे पार पडलेल्या या उच्चस्तरीय जागतिक परिषदेत एमएमआरडीएचे महानगर आयुक्त डॉ. संजय मुखर्जी, भा. प्र. से., यांनी मुंबई महानगर प्रदेशाचे प्रतिनिधित्व करत जागतिक शहरी विकास क्षेत्रातील वरिष्ठ धोरणकर्ते, आंतरराष्ट्रीय संस्था, वित्तीय भागीदार, शहरी नियोजन तज्ज्ञ आणि पायाभूत सुविधा क्षेत्रातील प्रतिनिधींशी विविध धोरणात्मक चर्चांमध्ये सहभाग घेतला.

या परिषदेदरम्यान डॉ. मुखर्जी यांनी जागतिक आर्थिक मंचाचे अध्यक्ष आणि मुख्य कार्यकारी अधिकारी श्री. Alois Zwinggi यांच्यासोबत स्वतंत्र धोरणात्मक बैठक घेतली. एमएमआरडीए आणि जागतिक आर्थिक मंच यांच्यातील भविष्यातील सहकार्य, शाश्वत शहरी विकास, गुंतवणूक सुलभीकरण, हवामान-सजग महानगरी नियोजन आणि पुढील पिढीच्या शहरी विकास मॉडेल्सवर या बैठकीत सविस्तर चर्चा झाली.

जागतिक आर्थिक मंच (WEF) ही सार्वजनिक-खाजगी सहकार्यासाठी कार्य करणाऱ्या जगातील अग्रगण्य आंतरराष्ट्रीय संस्थांपैकी एक मानली जाते. आर्थिक विकास, पायाभूत सुविधा, हवामान बदल, तंत्रज्ञान, शाश्वतता, प्रशासन आणि शहरी परिवर्तन या विषयांवर जागतिक स्तरावरील दीर्घकालीन धोरणात्मक चर्चांना दिशा देण्याचे काम ही संस्था करते. सरकारे, उद्योगसमूह, वित्तीय संस्था, संशोधन संस्था आणि नागरी समाज यांना एकत्र आणून भविष्योन्मुख विकास मॉडेल्स तयार करण्यामध्ये WEF ची भूमिका महत्त्वाची मानली जाते.

“Liveable Places” या मुख्य संकल्पनेवर आधारित Davos Baukultur Alliance Annual Meeting 2026 मध्ये सरकार, शहरी नियोजन, वित्त, वास्तुकला, अभियांत्रिकी, बांधकाम, रिअल इस्टेट आणि शैक्षणिक क्षेत्रातील जागतिक तज्ज्ञ सहभागी झाले होते. “Baukultur” ही लोककेंद्रित, सांस्कृतिकदृष्ट्या संवेदनशील, शाश्वत आणि दीर्घकालीन शहरी विकासाची जागतिक स्तरावर मान्यताप्राप्त संकल्पना असून, आर्थिक विकासासोबतच शहरांचे जीवनमान, सार्वजनिक जागांची गुणवत्ता आणि शहरी लवचिकता अधिक सक्षम कशी होऊ शकते, यावर परिषदेत सखोल चर्चा करण्यात आली.

या परिषदेत एमएमआरडीएच्या सहभागामुळे मुंबई महानगर प्रदेशाला जगातील सर्वात वेगाने बदलणाऱ्या आणि विस्तारत असलेल्या शहरी विकास क्षेत्रांपैकी एक म्हणून मिळत असलेली आंतरराष्ट्रीय मान्यता अधोरेखित झाली. मेट्रो विस्तार, भूमिगत वाहतूक व्यवस्था, बहुविध सार्वजनिक वाहतूक प्रणाली, Transit-Oriented Development (TOD), डिजिटल मोबिलिटी एकत्रीकरण, प्रादेशिक आर्थिक विकास केंद्रे आणि दीर्घकालीन महानगरी नियोजन या सर्वांचा समन्वित विकास एकाच संस्थात्मक चौकटीतून करण्याच्या एमएमआरडीएच्या मॉडेलकडे जागतिक स्तरावर विशेष उत्सुकतेने पाहिले जात आहे.

अधिकृत कार्यक्रमाचा भाग म्हणून डॉ. संजय मुखर्जी यांनी “Before the First Brick: Aligning Capital with Quality” या महत्त्वपूर्ण सत्रात सहभाग घेतला. पायाभूत सुविधा प्रकल्पांच्या सुरुवातीच्या टप्प्यांमध्ये प्रशासन व्यवस्था, भूविकास चौकट, वित्तीय नियोजन, जोखीम व्यवस्थापन, शाश्वतता आणि दीर्घकालीन शहरी गुणवत्ता यांचा समन्वय किती महत्त्वाचा आहे, यावर या सत्रात चर्चा करण्यात आली.

या चर्चेदरम्यान डॉ. मुखर्जी यांनी एमएमआरडीएच्या पायाभूत सुविधा-आधारित महानगरी परिवर्तनाच्या अनुभवाचे सादरीकरण केले. प्रकल्पांची संकल्पना, वित्तीय रचना आणि अंमलबजावणीच्या सुरुवातीच्या टप्प्यांपासूनच हवामान-लवचिकता, एकात्मिक वाहतूक, शाश्वतता, आर्थिक उत्पादकता आणि नागरिक-केंद्रित शहरी नियोजन यांचा समावेश करणे किती आवश्यक आहे, यावर त्यांनी विशेष भर दिला.

तसेच त्यांनी “Mumbai in Minutes” आणि “Mumbai 3.0” या एमएमआरडीएच्या व्यापक दृष्टीकोनांची माहिती जागतिक प्रतिनिधींना दिली. मुंबई महानगर प्रदेशातील प्रवास वेळ कमी करणे, बहुविध वाहतूक व्यवस्थांचे एकत्रीकरण, प्रादेशिक आर्थिक विकासाला गती देणे आणि भविष्योन्मुख शहरी पायाभूत सुविधा उभारणे या दृष्टीने एमएमआरडीए करत असलेल्या प्रयत्नांना परिषदेत सकारात्मक प्रतिसाद मिळाला.

परिषदेच्या निमित्ताने झालेल्या स्वतंत्र बैठकीत सप्टेंबर २०२६ नंतरही एमएमआरडीए आणि जागतिक आर्थिक मंच यांच्यातील विद्यमान सहकार्य अधिक मजबूत करण्यावर चर्चा झाली. WEF Centre for Urban Transformation अंतर्गत YES Cities कार्यक्रमासह विविध जागतिक शहरी विकास उपक्रमांमध्ये एमएमआरडीएचा अधिक व्यापक सहभाग वाढविण्याबाबतही विचारविनिमय करण्यात आला.

विशेष म्हणजे, एमएमआरडीए आणि जागतिक आर्थिक मंच यांनी १२ सप्टेंबर २०२४ रोजी मुंबई येथे शाश्वत शहरी विकास, पायाभूत सुविधा परिवर्तन, गुंतवणूक सुलभीकरण आणि भविष्योन्मुख महानगरी नियोजनासाठी सहकार्य करारावर स्वाक्षऱ्या केल्या होत्या. बर्न येथील ही बैठक त्या सहकार्याचा आढावा घेण्यास आणि भविष्यातील विस्तारित भागीदारीसाठी रोडमॅप निश्चित करण्यास महत्त्वपूर्ण ठरली.

यावेळी बोलताना एमएमआरडीएचे महानगर आयुक्त डॉ. संजय मुखर्जी म्हणाले,  “मुंबई महानगर प्रदेश हा आज जगातील सर्वात महत्त्वाच्या शहरी विकास आणि पायाभूत सुविधा परिवर्तन क्षेत्रांपैकी एक बनला आहे. एकात्मिक पायाभूत सुविधा, गतिशील वाहतूक व्यवस्था, शाश्वतता आणि दीर्घकालीन प्रादेशिक नियोजनाच्या माध्यमातून जागतिक स्तरावर स्पर्धात्मक, हवामान-लवचिक, राहण्यायोग्य आणि भविष्योन्मुख महानगरी अर्थव्यवस्था निर्माण करण्यासाठी एमएमआरडीए कटिबद्ध आहे.”

ते पुढे म्हणाले की, जगभरातील शहरे शाश्वत आणि विस्तारक्षम महानगरी विकास मॉडेल्स शोधत असताना, मुंबईचा अनुभव एकात्मिक वाहतूक व्यवस्था, पायाभूत सुविधा-आधारित आर्थिक वाढ, हवामान-सजग विकास आणि महानगरी स्तरावरील संस्थात्मक प्रशासन या बाबतीत महत्त्वपूर्ण दिशादर्शक ठरू शकतो.

एमएमआरडीएने स्पष्ट केले की, मुंबई महानगर प्रदेशाच्या परिवर्तन प्रक्रियेत नवकल्पना, जागतिक सर्वोत्तम पद्धती, जबाबदार गुंतवणूक आणि प्रभावी अंमलबजावणी क्षमता आणण्यासाठी राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय संस्था, धोरणकर्ते, गुंतवणूकदार आणि जागतिक शहरी विकास व्यासपीठांसोबतचे सहकार्य पुढेही सुरू राहणार आहे. पायाभूत सुविधा, वाहतूक, शहरी विकास, शाश्वतता, नवकल्पना आणि प्रादेशिक आर्थिक विकासाशी संबंधित अनेक उपक्रम आता प्रत्यक्ष अंमलबजावणी किंवा प्रगत नियोजनाच्या टप्प्यात पोहोचत असल्याचेही एमएमआरडीएने नमूद केले.