मुंबई — राज्यातील प्रमुख महामार्गांवर होणाऱ्या भीषण अपघातांनंतर गंभीर जखमींना रुग्णालयात पोहोचविण्यासाठी लागणारा वेळ कमी करण्याच्या उद्देशाने राज्य सरकारने हवाई रुग्णवाहिका सेवा सुरू करण्याची तयारी केली आहे. या सेवेसाठी समृद्धी महामार्ग, मुंबई–पुणे द्रुतगती महामार्ग आणि मुंबई–गोवा महामार्गाला प्राधान्य देण्यात येणार असून, नववर्षाच्या सुरुवातीला सेवा कार्यान्वित करण्याचे नियोजन असल्याची माहिती परिवहन मंत्री प्रताप सरनाईक यांनी मंगळवारी मंत्रालयात दिली. या प्रस्तावासाठी १५ नोव्हेंबरपर्यंत प्रमाणित कार्यपद्धती (एसओपी) तयार करणे, नोव्हेंबरअखेर उच्चाधिकार समितीची मंजुरी मिळविणे आणि त्यानंतर निविदा प्रक्रिया राबविणे, असे नियोजित वेळापत्रक असल्याचे सरनाईक यांनी स्पष्ट केले.
‘गोल्डन अवर’ वाचविण्याचे आव्हान…!
अपघातानंतरचा पहिला तास, म्हणजेच वैद्यकीय उपचारांच्या दृष्टीने महत्त्वाचा मानला जाणारा ‘गोल्डन अवर’, गंभीर जखमींचे प्राण वाचविण्यासाठी निर्णायक ठरू शकतो. मात्र, महामार्गांवरील वाहतूक कोंडी, अपघातस्थळापासून रुग्णालयाचे अंतर आणि तातडीच्या वैद्यकीय सुविधांची मर्यादित उपलब्धता यांमुळे उपचार सुरू होण्यास विलंब होण्याची शक्यता असते. अशा परिस्थितीत गंभीर जखमींना हवाई रुग्णवाहिकेच्या माध्यमातून योग्य वैद्यकीय केंद्रात अधिक वेगाने पोहोचविण्याची व्यवस्था उभारण्याचे राज्य सरकारचे नियोजन आहे. त्यासाठी ट्रॉमा केअर सेंटरचे जाळे निश्चित करणे, सेवा पुरवठादारांचे पॅनेल तयार करणे, रस्ता सुरक्षा निधीतून आवश्यक आर्थिक तरतूद करणे आणि परिवहन, आरोग्य व पोलीस विभागांमध्ये समन्वय साधणे, या बाबींवर काम केले जाणार आहे. या संदर्भात मंत्रालयात झालेल्या बैठकीला आरोग्यमंत्री प्रकाश आबिटकर, गृहराज्यमंत्री योगेश कदम यांच्यासह संबंधित विभागांचे वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.
हेलिकॉप्टर उपलब्ध असणे पुरेसे ठरणार नाही…!
हवाई रुग्णवाहिका सेवा प्रत्यक्षात सुरू करण्यासाठी केवळ हेलिकॉप्टर किंवा विमान उपलब्ध करून देणे पुरेसे ठरणार नाही. अपघाताची माहिती मिळाल्यापासून मदत यंत्रणा सक्रिय होणे, हवाई रुग्णवाहिका योग्य ठिकाणी पोहोचणे, जखमीचे सुरक्षित स्थलांतर करणे आणि आवश्यक उपचारांसाठी सुसज्ज रुग्णालयात दाखल करणे, या संपूर्ण प्रक्रियेतील वेळ महत्त्वाचा ठरणार आहे. त्याचबरोबर प्रतिकूल हवामानात उड्डाणाची मर्यादा, रात्रीच्या वेळी सेवेची उपलब्धता, सुरक्षित लँडिंगची व्यवस्था, प्रशिक्षित वैद्यकीय पथके आणि रुग्णवाहिका सेवेचा खर्च या प्रश्नांचीही उत्तरे शोधावी लागणार आहेत.
घोषणा नव्हे, अंमलबजावणी महत्त्वाची…!
समृद्धी महामार्गासह मुंबई–पुणे आणि मुंबई–गोवा महामार्गांवर हवाई रुग्णवाहिकेची सुविधा उपलब्ध झाल्यास गंभीर अपघातांनंतरच्या आपत्कालीन वैद्यकीय व्यवस्थेला मदत होऊ शकते. मात्र, या योजनेचे यश केवळ निविदा प्रक्रिया पूर्ण होण्यावर अवलंबून नसेल. प्रत्यक्ष प्रतिसाद वेळ, घटनास्थळापर्यंत पोहोचण्याची व्यवस्था, हवाई रुग्णवाहिकांची उपलब्धता, रुग्णालयांशी समन्वय आणि उपचारांची गुणवत्ता यांवर या सेवेची परिणामकारकता ठरणार आहे. नववर्षाच्या सुरुवातीला सेवा सुरू करण्याचे सरकारचे नियोजन असले, तरी प्रत्यक्ष कार्यान्वयनाची अंतिम तारीख अद्याप जाहीर झालेली नाही. त्यामुळे ठरविलेल्या वेळापत्रकानुसार कार्यपद्धती, मंजुरी आणि निविदा प्रक्रिया पूर्ण होणार का, याकडे आता लक्ष लागले आहे.
