BMC elections : असा असेल मुंबई महापालिकेचा निकाल; भाजप शंभरीकडे, शिंदे सेनेला अर्धशतक अवघड?

मुंबई: मुंबई महापालिका निवडणुकीची (BMC Elections) प्रक्रिया सुरू झाली असली, तरी कोणते पक्ष कोणत्या युतीत असतील आणि कोण किती जागा लढवणार, याचे चित्र अद्याप स्पष्ट झालेले नाही. मात्र, सरकारी पातळीवरील अंतर्गत अहवालानुसार भारतीय जनता पक्ष (BJP) यावेळी शंभरी पार करण्याच्या स्थितीत असल्याचा अंदाज वर्तवण्यात येत आहे. त्याउलट शिवसेना (एकनाथ शिंदे गट) (Shiv Sena) यांना ५० जागांचा टप्पा गाठणेही कठीण जाण्याची शक्यता या अहवालात व्यक्त करण्यात आली आहे. सविस्तर आकडेवारी पुढील परिच्छेदात पाहू.

ठाकरे–ठाकरे युती जाहीर; पण जागावाटप अजूनही गुलदस्त्यात

राज ठाकरे (Raj Thackeray) यांनी मुंबईसाठी शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) आणि महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना (Maharashtra Navnirman Sena) यांची युती झाल्याची अधिकृत घोषणा केली असली, तरी कोणता पक्ष किती आणि कोणत्या जागा लढवणार, याबाबत अद्यापही स्पष्टता नाही.

राजकीय वर्तुळात अशी चर्चा आहे की, जागा आणि उमेदवार आधी जाहीर केल्यास ‘उमेदवार पळवणारी टोळी’ सक्रिय होऊ शकते, या भीतीने ठाकरे बंधू (Thackeray brothers) शेवटपर्यंत गुप्तता पाळत आहेत. त्यामुळे थेट AB फॉर्म देऊन नामांकन दाखल करण्याच्या सूचना दिल्या जातील, अशीही शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

भाजप–शिंदे युती: ८४ जागांचा फॉर्म्युला?

केंद्रीय नेतृत्वाच्या निर्देशानुसार मुंबईत एकनाथ शिंदे (Eknath Shinde) यांच्या शिवसेनेसोबत (Shiv Sena) युती करण्यास भाजप (BJP) तयार असल्याची माहिती सूत्रांनी दिली आहे. या युतीत भाजप शिंदे सेनेला ८४ जागा सोडण्याची तयारी दाखवत असल्याचे समजते.

भाजप–शिंदे शिवसेना युतीची अधिकृत घोषणा शनिवार, २७ डिसेंबर रोजी होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

काँग्रेस एकटीच; आंबेडकरांशी ‘नेहमीची’ चर्चा सुरू

काँग्रेस मुंबई महापालिका निवडणूक स्वतंत्रपणे लढणार, हे पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष आणि मुंबई काँग्रेस नेतृत्वाने याआधीच स्पष्ट केले आहे. मात्र, तरीही वंचित बहुजन आघाडीचे प्रमुख प्रकाश आंबेडकर (Prakash Ambedkar) यांच्यासोबत आघाडीचे प्रयत्न सुरू असल्याचे, दोन्ही बाजूंचे नेते बोलून दाखवत आहेत.

वास्तविक, मुंबईत काँग्रेस ज्या जागांवर लढण्याची तयारी करत आहे, त्यातीलच २१ जागांवर बाळासाहेब आंबेडकर यांचाही आग्रह आहे. त्यामुळे शेवटपर्यंत चर्चा सुरू ठेवायची, आणि जागा मिळाल्या नाहीत तर “आम्ही आघाडीसाठी तयार होतो” असे सांगून काँग्रेसवर जबाबदारी ढकलायची, ही आंबेडकरांची जुनी पद्धत पुन्हा वापरली जाण्याची शक्यता राजकीय वर्तुळात व्यक्त केली जात आहे.

एकूण चित्र: धुसर आघाड्या, स्पष्ट गणित फक्त भाजपचे?

एकीकडे उद्धव- राज युतीतील (Uddhav – Raj alliance) अंतर्गत जागावाटपाचा पेच, दुसरीकडे भाजप–शिंदे युतीतील संख्याबळाचे गणित, आणि तिसरीकडे काँग्रेस–वंचितमधील नेहमीची अनिश्चित चर्चा—अशा परिस्थितीत मुंबई महापालिका निवडणूक राजकीय अनिश्चिततेतच पुढे जात असल्याचे चित्र आहे.

मात्र, उपलब्ध अहवाल आणि आकडेवारी पाहता भाजप सर्वांत मजबूत स्थितीत, तर इतर पक्ष जागावाटपाच्या किचकट राजकारणात अडकलेले असल्याचे स्पष्ट होत आहे.

अजित पवार (Ajit Pawar) आणि शरद पवार (Sharad Pawar) यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस (NCP) पुण्यात एकत्र येण्याची चर्चा सुरू असली, तरी प्रत्यक्षात ती शक्यता अत्यंत कमी मानली जात आहे.

राज्यात भाजप–शिवसेना यांच्यासोबत सत्तेत असलेले अजित पवार महापालिका निवडणुकीसाठी शरद पवारांसोबत एकत्र येऊन राज्यातील सत्तेचे गणित धोक्यात घालतील, अशी शक्यता सध्या तरी राजकीयदृष्ट्या अवास्तव वाटते, असे मत राजकीय वर्तुळात व्यक्त केले जात आहे.

मुस्लिम मतांचे विभाजन (split in Muslim votes) टाळण्यासाठी समाजवादी पक्ष (Samajwadi Party), एमआयएम (AIMIM), वंचित बहुजन आघाडी (VBA) आणि काँग्रेस यांनी स्वतंत्रपणे निवडणूक लढणे हे प्रत्यक्षात भारतीय जनता पक्षसाठी सोयीचे ठरण्याची शक्यता अधिक आहे. त्यामुळे असेच घडणे ही भाजपची राजकीय खेळी असू शकते, अशी चर्चा राजकीय वर्तुळात सुरू आहे.

याच पार्श्वभूमीवर, दिवाळीच्या काळात देवेंद्र फडणवीस (Devendra Fadnavis) यांनी “राज यांना उद्धवकडे मीच पाठवले होते” असे जाहीर वक्तव्य करून, मुंबई महापालिका निवडणुकीतील भाजपची रणनीती काय असू शकते याची झलक दिली होती, असेही राजकीय निरीक्षकांचे मत आहे.

दरम्यान, निवडणूक प्रचारासाठी अत्यंत मर्यादित कालावधी उपलब्ध असून, दोन्ही प्रमुख युती—भाजप–शिवसेना (शिंदे गट) आणि ठाकरे बंधूंची युती—तसेच आघाड्यांमध्ये बहुसंख्य जागांचे वाटप जवळपास पूर्ण झाले आहे. काही ठिकाणी अद्याप एकमत नसले, तरी येत्या एक-दोन दिवसांत अंतिम जागावाटप होऊन उमेदवारी अर्ज दाखल केले जातील, अशी माहिती सूत्रांनी दिली आहे.

दरम्यान, भारतीय जनता पक्षाने तीन वेगवेगळ्या एजन्सीकडून अंतर्गत सर्वेक्षण करून घेतले असून, त्या सर्वेक्षणांनुसार भाजपला सुमारे १०९ जागा मिळतील, असा अंदाज व्यक्त करण्यात आला होता.

याशिवाय, सरकारी एजन्सीने सादर केलेल्या अहवालानुसार मुंबई महापालिका निवडणुकीत विविध राजकीय पक्षांना पुढीलप्रमाणे यश मिळण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे—

• भाजप : १०५
• शिवसेना (एकनाथ शिंदे गट) : ३२
• शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) : ३५
• काँग्रेस : ३५
• महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना : ८
• अन्य पक्ष : १२

अर्थात, हे सर्व अंदाज आणि सर्वेक्षणावर आधारित आकडे असून, प्रत्यक्ष निकाल वेगळे ठरू शकतात. ठाकरे बंधूंना एकत्र आणून एकनाथ शिंदे यांच्या शिवसेनेच्या जागा कमी करण्याची रणनीती मुंबईत कितपत यशस्वी ठरते, हे मतमोजणीनंतरच स्पष्ट होणार आहे, असे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.