भाजप–शिवसेना–राष्ट्रवादीचे दावे आमनेसामने; पाच विधान परिषद जागांसाठी 23 ऑक्टोबरला मतदान, आज फडणवीस–शिंदे–सुनेत्रा पवार यांच्या बैठकीकडे लक्ष

मुंबई  — महाराष्ट्र विधान परिषदेच्या तीन पदवीधर आणि दोन शिक्षक मतदारसंघांच्या निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर महायुतीतील जागावाटपाचा पेच आता निर्णायक टप्प्यावर पोहोचला आहे. पुणे पदवीधर आणि शिक्षक मतदारसंघांपासून नागपूर, छत्रपती संभाजीनगर आणि अमरावतीपर्यंत भाजप, शिवसेना आणि राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून विविध जागांवर दावे पुढे येत असल्याने सत्ताधारी आघाडीसमोर अंतर्गत समन्वयाची परीक्षा उभी राहिली आहे. निवडणूक आयोगाने पुणे, नागपूर आणि छत्रपती संभाजीनगर विभागातील पदवीधर तसेच पुणे आणि अमरावती विभागातील शिक्षक अशा पाच मतदारसंघांची निवडणूक जाहीर केली आहे. उमेदवारी अर्ज दाखल करण्याची अंतिम तारीख 6 ऑक्टोबर असून, 9 ऑक्टोबरपर्यंत अर्ज मागे घेता येणार आहेत. मतदान 23 ऑक्टोबरला आणि मतमोजणी 27 ऑक्टोबरला होईल.  काल महायुतीच्या समन्वय समितीच्या चर्चेनंतर आज मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांच्यात जागावाटपाबाबत महत्त्वाची बैठक होण्याची माहिती आहे. मात्र अंतिम जागावाटपाचा फॉर्म्युला अद्याप जाहीर झालेला नाही. 

पुणे ठरतेय महायुतीची खरी कसोटी

पुणे विभागातील पदवीधर आणि शिक्षक या दोन्ही जागांभोवती महायुतीतील स्पर्धा विशेष लक्षवेधी ठरत आहे. पुणे पदवीधर मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार अरुण लाड आहेत. या जागेसाठी भाजपने संघटनात्मक तयारी केल्याचे प्रदेशाध्यक्ष रवींद्र चव्हाण यांनी स्पष्ट केले असून, राष्ट्रवादी काँग्रेसनेही या जागेवर दावा केला आहे. अंतिम निर्णय फडणवीस, शिंदे आणि सुनेत्रा पवार यांच्या पातळीवर होणार असल्याचे चव्हाण यांनी म्हटले आहे. इच्छुकांमध्ये भाजपकडून शरद लाड यांच्या नावाची, तर राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून प्रताप ऊर्फ भैय्या माने यांच्या नावाची चर्चा आहे. शिवसेनेकडूनही या मतदारसंघासाठी इच्छुक पुढे आल्याने जागावाटपाचा प्रश्न अधिक गुंतागुंतीचा झाला आहे. पुणे शिक्षक मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार जयंत आसगावकर आहेत. या जागेसाठीही महायुतीतील इच्छुकांची नावे पुढे येत असल्याने पुण्यातील दोन्ही जागांचा फॉर्म्युला नेतृत्वासाठी महत्त्वाचा ठरणार आहे. 

नागपूर पदवीधरमध्ये भाजपची प्रतिष्ठा, पण जागा सध्या काँग्रेसकडे

नागपूर पदवीधर मतदारसंघाला भाजपचा दीर्घ राजकीय इतिहास आहे. मात्र एक महत्त्वाचा संदर्भ स्पष्ट ठेवावा लागेल—ही जागा सध्या भाजपकडे नाही. विद्यमान आमदार अभिजित वंजारी आहेत. भाजपकडून या मतदारसंघासाठी इच्छुकांची अंतर्गत चुरस सुरू असल्याच्या चर्चा आहेत. त्यामुळे पक्षाचा ऐतिहासिक प्रभाव, विद्यमान राजकीय समीकरण आणि उमेदवारीचा निर्णय या तिन्ही बाबींमुळे नागपूरकडेही लक्ष लागले आहे.

छत्रपती संभाजीनगरात राष्ट्रवादीचा दावा

छत्रपती संभाजीनगर विभाग पदवीधर मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार सतीश भानुदासराव चव्हाण आहेत. राष्ट्रवादी काँग्रेसकडून या जागेवरील विद्यमान प्रतिनिधित्वाचा आधार घेत दावा केला जात असताना भाजपमधूनही इच्छुकांची नावे चर्चेत आहेत. त्यामुळे विद्यमान जागा संबंधित पक्षाकडेच ठेवायची की महायुतीच्या नव्या फॉर्म्युल्यानुसार फेरवाटप करायचे, हा प्रश्न येथे महत्त्वाचा ठरणार आहे. भाजपचे युवा नेतृत्व असलेले आणि उत्तर प्रदेश, काश्मीर आणि तामिळनाडूत पक्षाकडून निवडणूक आणि संघटनेची जबाबदारी सांभाळणारे विवेकानंद उजळंबकर यांनीही छत्रपती सांभाजीनगर पदवीधर मंतदारसंघावर दावा केला असून त्यांनी आज मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची भेट घेऊन उमेदवारीची इच्छा व्यक्त केली आहे.  

अमरावतीत शिवसेना आणि भाजपच्या हालचाली

अमरावती शिक्षक मतदारसंघाचे विद्यमान आमदार किरण सरनाईक असून, बदललेल्या राजकीय समीकरणात ते आता शिवसेनेसोबत आहेत. या मतदारसंघात शिवसेना आणि भाजपसह विविध पक्षांतील इच्छुक सक्रिय झाल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे अमरावतीची जागा विद्यमान प्रतिनिधित्वाच्या आधारावर शिवसेनेकडे राहते की महायुतीच्या व्यापक जागावाटपात वेगळा निर्णय होतो, याकडे लक्ष लागले आहे.

पाच जागा, तीन पक्ष; फॉर्म्युला काय?

पुणे पदवीधर, पुणे शिक्षक, नागपूर पदवीधर, छत्रपती संभाजीनगर पदवीधर आणि अमरावती शिक्षक—या पाचही मतदारसंघांमध्ये उमेदवारी अर्जाची अंतिम मुदत जवळ येत असल्याने महायुतीकडे निर्णयासाठी फार मोठी राजकीय मोकळीक उरलेली नाही. तीनही सत्ताधारी पक्षांचे दावे, विद्यमान प्रतिनिधित्व, स्थानिक संघटनात्मक ताकद आणि इच्छुकांची संख्या यांचा ताळमेळ साधून एकत्रित उमेदवार देण्याचा निर्णय होतो की काही जागांवर वेगळे समीकरण आकार घेते, हे नेतृत्वाच्या चर्चेनंतरच स्पष्ट होईल. त्यामुळे आजच्या बैठकीत अंतिम फॉर्म्युला निश्चित होतो की जागावाटपाची चर्चा आणखी पुढे जाते, याकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.