मुंबई-पुण्यातून सर्वाधिक तक्रारी; अस्वच्छ खाद्य आस्थापनांविरोधात एफडीएची कारवाई अधिक वेगवान

मुंबई : राज्याचे अन्न व औषध प्रशासन (एफडीए) आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी नागरिकांना अस्वच्छ, निकृष्ट आणि आरोग्यास धोकादायक अन्नाविरोधात थेट तक्रार करण्याचे केलेले आवाहन राज्यभरात प्रभावी ठरत असल्याचे चित्र दिसून येत आहे. त्यांच्या आवाहनानंतर एफडीएच्या ऑनलाइन पोर्टलवर तक्रारींमध्ये लक्षणीय वाढ झाली असून, त्यामध्ये मुंबई आणि पुणे येथून सर्वाधिक तक्रारी नोंदवल्या गेल्याची माहिती समोर आली आहे.

या घडामोडीनंतर राज्यातील हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स, बेकरी, मिठाई दुकाने आणि फूड डिलिव्हरी क्षेत्रात स्वच्छता आणि अन्न सुरक्षा नियमांच्या पालनाबाबत अधिक जागरूकता निर्माण झाल्याचे प्रशासनातील अधिकाऱ्यांचे निरीक्षण आहे.

विशेष म्हणजे, नागरिक आता केवळ तोंडी नाराजी व्यक्त करण्याऐवजी फोटो, व्हिडिओ आणि इतर पुराव्यांसह थेट एफडीएकडे तक्रार नोंदवत आहेत. त्यामुळे अन्न सुरक्षा व्यवस्थेत नागरिकांचा सहभाग वाढल्याचे चित्र दिसून येत आहे.

एफडीएच्या पोर्टलवर प्राप्त झालेल्या तक्रारींमध्ये अन्नामध्ये कीटक किंवा झुरळे आढळणे, अस्वच्छ स्वयंपाकगृहे, कालबाह्य अन्नपदार्थांची विक्री, दूषित पाण्याचा वापर, अन्न हाताळताना स्वच्छतेच्या नियमांचे उल्लंघन, अयोग्य तापमानात अन्न साठवणे तसेच फूड डिलिव्हरी सेवांमधील त्रुटी यांसारख्या गंभीर बाबींचा समावेश आहे.

तक्रारींसोबत छायाचित्रे आणि व्हिडिओ अपलोड करण्याची सुविधा उपलब्ध असल्याने अधिकाऱ्यांना प्राथमिक पडताळणी करून तातडीने तपासणी करणे अधिक सुलभ झाले आहे.

धडक तपासण्या; नियमभंगावर कठोर कारवाई

एफडीएकडे तक्रार प्राप्त होताच अन्न सुरक्षा अधिकारी संबंधित आस्थापनाची प्रत्यक्ष पाहणी करत आहेत. तपासणीत नियमभंग आढळल्यास नोटीस, आर्थिक दंड, परवाना निलंबन किंवा गंभीर प्रकरणांमध्ये परवाना रद्द करण्यापर्यंतची कारवाई केली जात आहे.

अलीकडील काळात मुंबईसह राज्यातील विविध शहरांमध्ये झालेल्या कारवाईमुळे खाद्य व्यवसायात अन्न सुरक्षा नियमांचे पालन करण्याबाबत अधिक गांभीर्य निर्माण झाल्याचे दिसून येत आहे.

पावसाळ्यात अन्न सुरक्षेचे महत्त्व अधिक

तज्ज्ञांच्या मते, पावसाळ्यात दूषित पाणी, अयोग्य साठवणूक, स्वच्छतेचा अभाव आणि कीटकांचा प्रादुर्भाव यामुळे अन्न दूषित होण्याचा धोका वाढतो. त्यामुळे टायफॉईड, गॅस्ट्रो, अन्नविषबाधा यांसारख्या आजारांचा धोका अधिक असतो.

यासाठी स्वच्छ स्वयंपाकगृह, शुद्ध पाणी, योग्य तापमानात अन्न साठवणे आणि नियमित स्वच्छता राखणे ही प्रत्येक खाद्य व्यावसायिकाची मूलभूत जबाबदारी असल्याचे तज्ज्ञांनी स्पष्ट केले आहे.

डिजिटल तक्रार प्रणालीमुळे वाढली पारदर्शकता

एफडीएच्या ऑनलाइन तक्रार प्रणालीमुळे नागरिकांना घरबसल्या तक्रार नोंदविण्याची सुविधा उपलब्ध झाली आहे. त्यामुळे प्रशासन आणि नागरिकांमधील संवाद अधिक वेगवान आणि पारदर्शक झाला असून, तक्रारींवर तातडीने कारवाई करणे शक्य होत आहे.

नागरिक सहभागामुळे अन्न सुरक्षा मोहिमेला बळ

राज्यात वाढत असलेल्या तक्रारी हा केवळ आकड्यांचा विषय नसून नागरिकांमध्ये सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्नाबाबत वाढलेल्या जागरूकतेचाही संकेत असल्याचे प्रशासनाचे मत आहे.

नागरिकांनी वेळेवर तक्रारी नोंदविल्यास अन्न सुरक्षा नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी होण्यास मदत होते. परिणामी, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या आस्थापनांवर अधिक प्रभावी कारवाई करता येते, तर नियमांचे काटेकोर पालन करणाऱ्या व्यावसायिकांनाही प्रोत्साहन मिळते.

एकूणच, अन्न सुरक्षा ही केवळ प्रशासनाची जबाबदारी नसून नागरिक आणि खाद्य व्यावसायिक यांच्या संयुक्त सहभागातूनच सुरक्षित अन्न व्यवस्था उभी राहू शकते, असा संदेश या मोहिमेतून पुढे येत आहे.