मुंबई : महायुती सरकारमध्ये सर्व काही सुरळीत असल्याचे चित्र अधिकृतरीत्या रंगवले जात असले, तरी सत्तेच्या पडद्यामागे वेगळ्याच राजकीय घडामोडी सुरू असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात रंगू लागली आहे. मुख्यमंत्रीपद भाजपकडे गेल्यानंतर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि त्यांच्या शिवसेनेत वाढती अस्वस्थता असल्याचे बोलले जात असून, त्यातून भविष्यात नव्या राजकीय समीकरणांची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

भाजपकडून होत असल्याची कथित मुस्कटदाबी, मंत्रिमंडळातील दुय्यम स्थान, प्रशासकीय निर्णय प्रक्रियेत मर्यादित हस्तक्षेप आणि काही भाजप नेत्यांकडून होणारी सार्वजनिक टीका यामुळे शिंदे गटातील नाराजी वाढत असल्याची चर्चा आहे. या पार्श्वभूमीवर शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे) पक्षासोबत भविष्यात राजकीय संवाद किंवा पडद्यामागील हालचाली सुरू होऊ शकतात का, याबाबत पुन्हा एकदा तर्कवितर्कांना उधाण आले आहे. राजकीय गलियार्‍यांमध्ये या चर्चेलाच आता अनौपचारिकपणे “ऑपरेशन टायगर-२” असे संबोधले जात असल्याचे सांगितले जाते.

गणेश नाईकांच्या भाषणानंतर चर्चांना वेग

नुकत्याच नवी मुंबईतील एका सार्वजनिक कार्यक्रमात भाजपचे ज्येष्ठ नेते आणि मंत्री गणेश नाईक यांनी केलेल्या भाषणाची राज्यभर चर्चा झाली. नाईक यांनी भाजपच्या वाढत्या ताकदीचा उल्लेख करताना महायुतीतील इतर घटक पक्षांचे राजकीय महत्त्व दुय्यम असल्याचा संदेश दिल्याची भावना शिंदे समर्थकांमध्ये निर्माण झाल्याचे बोलले जात आहे. राजकीय निरीक्षकांच्या मते, हा केवळ भाषणातील उल्लेख नसून महायुतीतील बदलत्या सत्तासमीकरणांचा अप्रत्यक्ष संकेत मानला जात आहे. गेल्या काही महिन्यांत काही भाजप नेत्यांकडून शिंदे गटाला लक्ष्य करणारी विधाने झाल्याने “महायुतीतील मोठा भाऊ कोण?” हा प्रश्न पुन्हा चर्चेत आला आहे.

मुख्यमंत्रीपद गेल्यानंतर वाढली अस्वस्थता?

२०२२ मध्ये शिवसेनेतील बंडानंतर महाराष्ट्रातील सत्तांतर घडवून आणण्यात एकनाथ शिंदे यांची भूमिका निर्णायक मानली गेली होती. त्यानंतर ते मुख्यमंत्री झाले आणि महायुतीच्या सत्तेचे प्रमुख चेहरे ठरले. मात्र विधानसभा निवडणुकीनंतर भाजपने आपले राजकीय वर्चस्व अधिक मजबूत केल्याने मुख्यमंत्रीपद भाजपकडे गेले आणि शिंदेंना उपमुख्यमंत्रीपद स्वीकारावे लागले. शिंदे गटातील काही आमदार, पदाधिकारी आणि कार्यकर्त्यांमध्ये याबाबत अद्याप नाराजी असल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात आहे. “सत्ता स्थापनेत महत्त्वाची भूमिका आमची, पण मुख्यमंत्रीपद दुसऱ्यांकडे गेले,” अशी भावना कार्यकर्त्यांमध्ये असल्याचे सांगितले जाते.

ठाकरे सेनेसोबत संवादाची शक्यता?

महाराष्ट्राच्या राजकारणात कायमस्वरूपी मित्र किंवा शत्रू नसतात, हे अनेक वेळा सिद्ध झाले आहे. त्यामुळे भाजपच्या वाढत्या प्रभावाच्या पार्श्वभूमीवर भविष्यात शिंदे गट आणि उद्धव ठाकरे यांच्या नेतृत्वाखालील शिवसेना (उबाठा) यांच्यात संवादाची दारे उघडू शकतात का, यावर चर्चा सुरू झाली आहे. अधिकृत पातळीवर दोन्ही बाजूंनी अशा कोणत्याही शक्यतेचा इन्कार केला जात असला, तरी स्थानिक पातळीवरील काही नेत्यांमध्ये वाढलेला संवाद आणि भाजपविरोधातील समान अस्वस्थता यामुळे राजकीय चर्चांना खतपाणी मिळत असल्याचे निरीक्षकांचे मत आहे.

भाजपची रणनीती आणि शिंदेंसमोरील पेच

राजकीय विश्लेषकांच्या मते, महायुतीतील सर्वाधिक सत्ता आणि निर्णयक्षमता आपल्या नियंत्रणात ठेवण्याची भाजपची रणनीती स्पष्टपणे दिसून येते. सहयोगी पक्षांना मर्यादित राजकीय अवकाश देत स्वतःचे वर्चस्व कायम ठेवण्याचा प्रयत्न भाजप करत असल्याचे मानले जाते. यामुळे शिंदे गटाची स्वतंत्र ओळख आणि राजकीय वजन कमी होत असल्याची भावना त्यांच्या नेत्यांमध्ये वाढत असल्याचे बोलले जाते. दुसरीकडे, भाजपपासून दूर गेल्यास सत्तेचा आधार धोक्यात येऊ शकतो, तर भाजपसोबत राहिल्यास स्वतःचे राजकीय अस्तित्व अधिकच मर्यादित होण्याची भीती शिंदे गटासमोर असल्याचे जाणकारांचे मत आहे.

‘ऑपरेशन टायगर-२’चा राजकीय अर्थ

“ऑपरेशन टायगर-२” ही सध्या केवळ राजकीय वर्तुळात सुरू असलेली चर्चा असली, तरी महायुतीतील अंतर्गत तणाव, भाजपकडून होत असलेली मुस्कटदाबी, काही नेत्यांची उघड भूमिका आणि शिंदे गटातील वाढती अस्वस्थता यामुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणात नव्या समीकरणांची बीजे पडत असल्याचे संकेत मिळत आहेत. वरवर पाहता महायुतीत सर्व काही आलबेल असल्याचे चित्र दिसत असले, तरी सत्तेच्या गालिच्याखालील राजकीय धुसफूस आता अधिक स्पष्टपणे जाणवू लागल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात सुरू आहे.

मात्र, या सर्व चर्चांबाबत ना शिंदे गटाकडून, ना शिवसेना (उबाठा) किंवा भाजपकडून कोणतीही अधिकृत भूमिका समोर आलेली नसून, सध्या हे सर्व राजकीय विश्लेषण आणि चर्चांच्या पातळीवरच मर्यादित आहे.