By डॉ अभयकुमार दांडगे
मराठवाड्यातील बहुप्रतिक्षित अहिल्यानगर–बीड–परळी रेल्वेमार्ग अखेर पूर्णत्वाच्या दिशेने वाटचाल करत असून, तब्बल ३६ वर्षे प्रलंबित राहिलेला हा प्रकल्प आता अंतिम टप्प्यात पोहोचला आहे. या रेल्वेमार्गाच्या कामासाठी १५ मेची अंतिम मुदत देण्यात आली असून, मध्य रेल्वे, रेल्वे बोर्ड आणि जिल्हा प्रशासन या प्रकल्पाला गती देण्यासाठी प्रयत्नशील आहेत. मे अखेरपर्यंत उर्वरित कामे पूर्ण करून लवकरच या मार्गावर प्रवासी वाहतूक सुरू करण्याचे नियोजन आहे.
१९९० च्या दशकात या रेल्वेमार्गाला मंजुरी मिळाल्यानंतरही निधीची कमतरता, तांत्रिक अडचणी आणि जमीन संपादनातील वाद यांसारख्या कारणांमुळे प्रकल्प वारंवार रखडत राहिला. त्यामुळे हा मार्ग दीर्घकाळ प्रलंबित राहिला होता. मात्र गेल्या काही वर्षांत या प्रकल्पाला गती मिळाल्याने आता तो पूर्णत्वाच्या उंबरठ्यावर आला आहे.
अहिल्यानगर–बीड–परळी हा सुमारे २६१ किलोमीटर लांबीचा रेल्वेमार्ग असून त्यापैकी बहुतांश काम पूर्ण झाले आहे. काही दिवसांपूर्वी सुमारे २०० किलोमीटर मार्गावर रेल्वेची चाचणी यशस्वी झाली असून अहिल्यानगर ते बीड या टप्प्यावर रेल्वे सेवा सुरूही करण्यात आली आहे. बीड ते वडवणीपर्यंतचा टप्पाही चाचणीतून पार पडला असून वडवणी ते परळी दरम्यानचे काम अंतिम टप्प्यात आहे.
हा रेल्वेमार्ग पूर्ण झाल्यानंतर मराठवाड्यातील नागरिकांना पुण्याशी थेट आणि सोयीस्कर रेल्वे संपर्क उपलब्ध होणार आहे. तसेच दळणवळण व्यवस्था अधिक गतिमान होऊन व्यापारी व औद्योगिक क्षेत्रालाही चालना मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे हा प्रकल्प मराठवाड्याच्या विकासासाठी महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.
दरम्यान, प्रकल्पाला झालेल्या दीर्घ विलंबामुळे खर्चात मोठी वाढ झाली असून रेल्वेच्या संभाव्य उत्पन्नावरही त्याचा परिणाम झाल्याचे मानले जाते. या रेल्वेमार्गासाठी अनेक वर्षे स्थानिक स्तरावर आंदोलने झाली होती. रेल्वे आंदोलकांनी दिल्लीपर्यंत पाठपुरावा करत हा प्रकल्प पूर्ण करण्याची मागणी सातत्याने केली होती.
जमीन संपादन प्रक्रियेदरम्यान काही ठिकाणी शेतकऱ्यांचा विरोधही झाला होता. बाजारभाव आणि शासकीय दरातील तफावतीमुळे काही काळ काम ठप्प झाले होते. मात्र आता बहुतेक अडथळे दूर झाल्याने प्रकल्प अंतिम टप्प्यात पोहोचला आहे.
असे असले तरी मराठवाड्यातील काही रेल्वे प्रकल्प अद्याप प्रलंबित असून नांदेड–देगलूर–बिदर रेल्वेमार्गाचा प्रश्न अजूनही सुटलेला नाही. या पार्श्वभूमीवर मराठवाड्यातील रेल्वे विकासाबाबत अधिक समन्वय आणि नियोजनाची गरज असल्याची भावना व्यक्त होत आहे.
अहिल्यानगर–बीड–परळी रेल्वेमार्ग पूर्णत्वास जात असताना, जून महिन्यापासून या मार्गावर प्रवासी सेवा सुरू होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. त्यामुळे दीर्घ प्रतीक्षेनंतर मराठवाड्याच्या विकासाचे एक महत्त्वाचे स्वप्न साकार होण्याच्या मार्गावर आले आहे.
